สํานวน สุภาษิต และคําพังเพย ต่างกันอย่างไร

ผมมักเจอนักเรียนหลายคนสับสนว่า สํานวน, สุภาษิต และ คําพังเพย เป็นสิ่งเดียวกันหรือไม่ เพราะล้วนเป็นถ้อยคําในภาษาไทยที่ใช้สื่อสารเชิงเปรียบเทียบเหมือนกัน แต่ในความจริงแล้ว ทั้งสามคำนี้มีความหมาย จุดประสงค์ และลักษณะการใช้งานที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน หากเข้าใจความแตกต่างได้ถูกต้อง นักเรียนจะสามารถนำไปใช้ได้เหมาะสม และยังช่วยในการเรียนวิชาภาษาไทยได้ดีขึ้นด้วย

ด้านล่างนี้ ผมได้จัดสรุปความหมาย พร้อมตัวอย่าง พร้อมลิงก์เนื้อหาขยายเพื่อศึกษาต่อให้ครบถ้วน

1) สํานวนไทย

สํานวน คือ ถ้อยคำหรือวลีที่ใช้สื่อความหมายไม่ตรงตามตัวอักษร แต่สื่อความหมายเชิงเปรียบเทียบ มักเป็นสำนวนที่ฟังดูสละสลวย กระชับ และใช้ในชีวิตประจำวัน

ตัวอย่างสำนวนไทย ได้แก่ ปากเสีย, ไขสือ, ยกเมฆ, ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์

:: ดูเนื้อหา สํานวนไทย › เพิ่มเติม

2) สุภาษิตไทย

สุภาษิต คือ ถ้อยคำที่มีคติสอนใจ เน้นข้อคิดเชิงคุณธรรมเพื่อเตือนสติผู้ฟัง เป็นข้อความที่สรุปความจริงในสังคมหรือหลักธรรมที่ยอมรับร่วมกัน ไม่มีเจตนาเสียดสีผู้อื่น

สุภาษิตยังรวมถึง “สัจธรรมทางศาสนา” หากมาจากพระพุทธศาสนาจะเรียกว่า พุทธสุภาษิต

ตัวอย่างสุภาษิตไทย ได้แก่ ทำดีได้ดีทำชั่วได้ชั่ว, ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน, คนล่วงทุกข์ได้เพราะความเพียร

:: ดูเนื้อหา สุภาษิตไทย › เพิ่มเติม

3) คําพังเพย

คําพังเพย คือ ถ้อยคำเปรียบเทียบที่มักสะท้อนประสบการณ์และชีวิตของคนรุ่นก่อน ใช้เล่าเรื่องหรือเหตุการณ์เพื่อเสียดสี หรือประชดประชันอย่างมีนัยให้คิด ไม่ได้มุ่งเน้นสั่งสอนคุณธรรมโดยตรง แต่ให้ข้อคิดผ่านความเปรียบเปรย

ตัวอย่างคำพังเพย ได้แก่ งมเข็มในมหาสมุทร, ขิงก็ราข่าก็แรง, ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ

:: ดูเนื้อหา คําพังเพย › เพิ่มเติม

สรุปความแตกต่างแบบเข้าใจง่าย