สุภาษิต กับ คำพังเพย ต่างกันอย่างไร?

ข้อแตกต่างที่สำคัญคือเจตนาครับ สุภาษิต มีเป้าหมายเพื่อ สั่งสอน โดยตรง เช่น ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว ส่วน คำพังเพย มีเป้าหมายเพื่อ เปรียบเปรย หรือแสดงความคิดเห็นต่อสถานการณ์ต่าง ๆ โดยให้ผู้ฟังตีความเอง เช่น รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง ครับ

สุภาษิตคืออะไร?

สุภาษิต คือ ถ้อยคำหรือข้อความที่กล่าวสืบต่อกันมา โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อเป็น คติสอนใจ ชี้แนะแนวทางการดำเนินชีวิต และปลูกฝังคุณธรรมครับ

เรียนรู้สุภาษิตไปเพื่ออะไร?

การเรียนรู้สุภาษิตช่วยให้เราได้รับข้อคิดและแนวทางในการดำเนินชีวิตที่ดีงามจากประสบการณ์ของคนรุ่นก่อน ทำให้เรามีสติ รอบคอบ และเข้าใจโลกมากขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นการอนุรักษ์ภาษาและวัฒนธรรมไทยอันงดงามอีกด้วยครับ

สุภาษิตในบทความนี้มีทั้งหมดกี่คำ?

ผมได้รวบรวมสุภาษิตที่เป็นคติสอนใจมาให้ทั้งหมด 200 คำครับ โดยคัดแยกตามหมวดหมู่ตัวอักษร ก-ฮ เพื่อให้ง่ายต่อการศึกษาและค้นคว้า

สุภาษิตไทย 200 คำ พร้อมความหมาย (ก-ฮ) | คติสอนใจจากบรรพบุรุษ

สุภาษิตไทย 200 คำที่เป็นคติสอนใจจากบรรพบุรุษไทย — สุภาษิตไทย 200 คำ (ก-ฮ) พร้อมความหมาย คัดเน้น ๆ สำหรับนักเรียน

สวัสดีครับนักเรียนทุกคน วันนี้ผมได้รวบรวม สุภาษิตไทย ที่เป็นคติสอนใจแท้ ๆ มาให้ทุกคนได้ศึกษากันถึง 200 คำครับ สุภาษิตเหล่านี้คือถ้อยคำที่กลั่นกรองมาจากประสบการณ์และสติปัญญาของบรรพบุรุษ มีเป้าหมายหลักเพื่อสั่งสอน ชี้แนะแนวทางการดำเนินชีวิต และปลูกฝังคุณธรรมให้แก่พวกเราทุกคน

สิ่งที่ผมคัดเลือกมาในบทความนี้ จะเน้นเฉพาะสุภาษิตที่มีเจตนา "เพื่อการสั่งสอน" อย่างชัดเจน เพื่อให้นักเรียนเข้าใจแก่นแท้ของสุภาษิตและแยกแยะจากคำพังเพยหรือสำนวนทั่วไปได้ การเรียนรู้สุภาษิตเปรียบเสมือนการได้รับเข็มทิศนำทางชีวิตจากผู้ใหญ่ มาเริ่มศึกษามรดกทางปัญญาอันล้ำค่านี้ไปพร้อม ๆ กันเลยครับ

สุภาษิตหมวด ก

สุภาษิต	ความหมาย
กฎแห่งกรรม	กฎที่ว่าด้วยการกระทำและผลของการกระทำ ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
กงเกวียนกำเกวียน	เวรกรรมตามทันเหมือนล้อเกวียนที่หมุนตามรอยกันไป
กตัญญูต่อแผ่นดิน	การรู้จักบุญคุณและตอบแทนบุญคุณของประเทศชาติ
กตัญญูกตเวที	การรู้จักบุญคุณและตอบแทนผู้มีพระคุณ
กบเลือกนาย	สอนให้รู้จักพอใจในสิ่งที่ตนมีอยู่ ไม่ควรเรียกร้องต้องการสิ่งต่าง ๆ ให้มากเกินไป
กรวดน้ำคว่ำขัน	การตัดขาดความสัมพันธ์ ไม่ขอเกี่ยวข้องด้วยอีกต่อไป (มักใช้ในทางอกุศล)
กระดังงาลนไฟ	สอนว่าสตรีที่เคยผ่านการมีครอบครัวมาแล้ว ย่อมรู้เรื่องปรนนิบัติเอาใจมากกว่าหญิงสาว
กันดีกว่าแก้	การป้องกันปัญหาก่อนที่จะเกิดขึ้น ย่อมดีกว่าการตามแก้ไขปัญหาในภายหลัง
กาคาบพริก	สอนเรื่องการแต่งกายที่ไม่เหมาะสมกับรูปร่างหรือสีผิวของตนเอง
การจำกัดความเสี่ยง	สอนให้รู้จักวางแผนและป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น ไม่ประมาท
การไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ	การมีสุขภาพดีปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ ถือเป็นสิ่งที่ดีที่สุดในชีวิต
กำแพงมีหู ประตูมีตา	สอนให้ระมัดระวังคำพูดและการกระทำ เพราะแม้จะอยู่ในที่ลับก็อาจมีคนล่วงรู้ได้
กินน้ำใต้ศอก	สอนไม่ให้ยอมตกเป็นรองคนอื่นในเชิงชู้สาว หรือการยอมรับตำแหน่งที่ด้อยกว่า
กินน้ำไม่เผื่อแล้ง	สอนให้รู้จักการออมและวางแผนสำหรับอนาคต ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยจนหมดสิ้น
เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน	สอนให้รู้จักเก็บออมเงินทีละเล็กละน้อย ก็สามารถเป็นเงินก้อนใหญ่ได้

สุภาษิตหมวด ข

สุภาษิต	ความหมาย
ขนทรายเข้าวัด	การทำบุญหรือทำประโยชน์ให้แก่ส่วนรวม แม้จะเป็นสิ่งเล็กน้อยก็ควรทำ
ข่มเขาโคขืนให้กินหญ้า	สอนว่าการบังคับขืนใจผู้อื่นให้ทำในสิ่งที่เขาไม่เต็มใจย่อมทำได้ยาก
ขว้างงูไม่พ้นคอ	การกระทำที่ส่งผลร้ายย้อนกลับมาสู่ตนเอง หรือแก้ปัญหาแล้วแต่ปัญหานั้นยังคงอยู่
ขายผ้าเอาหน้ารอด	สอนไม่ให้ยอมเสียสละทรัพย์สินสำคัญเพื่อรักษาชื่อเสียงเพียงชั่วครั้งชั่วคราว
ข้าวยากหมากแพง	สอนให้เห็นถึงสภาวะขาดแคลนอาหาร ทำให้ต้องประหยัดและเห็นคุณค่าของอาหาร
ข้าวเหลือเกลืออิ่ม	สอนให้รู้จักพอใจในสิ่งที่มีอยู่ มีกินมีใช้อย่างสมบูรณ์
ขิงก็รา ข่าก็แรง	สอนว่าคนสองคนมีอารมณ์ร้อนพอ ๆ กัน ไม่ยอมลดละให้กัน
ขี่ช้างจับตั๊กแตน	สอนเรื่องการลงทุนลงแรงมากเกินไปเพื่อให้ได้ผลตอบแทนเพียงเล็กน้อย ไม่คุ้มค่า
เข้าตามตรอก ออกตามประตู	สอนให้ทำสิ่งต่าง ๆ ตามธรรมเนียมประเพณีที่ถูกต้องและดีงาม
เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม	สอนให้รู้จักปรับตัวให้เข้ากับสังคมและวัฒนธรรมของสถานที่ที่ไปอยู่
เขียนด้วยมือ ลบด้วยเท้า	สอนไม่ให้ทำลายคุณงามความดีที่เคยสร้างมาด้วยการกระทำที่ไม่ดีในภายหลัง
เขียนเสือให้วัวกลัว	การกระทำการบางอย่างเพื่อข่มขู่ให้อีกฝ่ายเกรงกลัว
ขุดบ่อล่อปลา	สอนไม่ให้ใช้อุบายหลอกล่อเพื่อให้ได้สิ่งที่ต้องการมาโดยไม่สุจริต
ขุนนางใช่พ่อแม่ หินแง่ใช่ตายาย	สอนให้รู้จักพึ่งพาตนเอง อย่าหวังพึ่งผู้อื่นที่ไม่ใช่ญาติพี่น้อง

สุภาษิตหมวด ค

สุภาษิต	ความหมาย
คนดีผีคุ้ม	คนที่ทำความดี ย่อมมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือคุณงามความดีคอยปกป้องคุ้มครอง
คนในอยากออก คนนอกอยากเข้า	สภาวะที่คนอยู่ในสถานการณ์หนึ่งอยากออกไป แต่อีกคนกลับอยากเข้ามาอยู่แทน
คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย	สอนให้เห็นความสำคัญของการร่วมมือกัน สามารถช่วยเหลือกันในยามคับขันได้
คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ	สอนให้รู้จักพิจารณาคนให้ดีก่อนที่จะคบหาสมาคมด้วย
คบบัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผล	การคบคนดีมีความรู้ ย่อมชักนำเราไปสู่ความเจริญก้าวหน้า
คบคนพาล พาลพาไปหาผิด	การคบคนชั่ว ย่อมชักนำเราไปสู่ความเสื่อมเสียและหายนะ
คมในฝัก	สอนให้เป็นคนมีความรู้ความสามารถแต่ไม่โอ้อวด จะแสดงออกเมื่อถึงเวลาอันควร
ความกตัญญูเป็นเครื่องหมายของคนดี	คุณธรรมสำคัญที่บ่งบอกว่าบุคคลนั้นเป็นผู้ที่ประเสริฐ
ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น	หากมีความมุ่งมั่นตั้งใจจริง ไม่ย่อท้อ ย่อมจะประสบความสำเร็จได้ในที่สุด
ความรู้ท่วมหัว เอาตัวไม่รอด	สอนว่าแม้มีความรู้มากเพียงใด หากไม่สามารถนำมาใช้แก้ปัญหาได้ก็ไร้ประโยชน์
ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรก	สอนให้มีสติเมื่อเจอปัญหาที่ซับซ้อน ปัญหาเก่ายังไม่จบ ปัญหาใหม่ก็เกิดขึ้นมาอีก
ความลับไม่มีในโลก	สอนให้รู้ว่าสิ่งที่พยายามปกปิดไว้ สักวันหนึ่งย่อมต้องมีผู้ล่วงรู้
คอขาดบาดตาย	สอนให้เห็นถึงเรื่องที่ร้ายแรงและมีความสำคัญอย่างยิ่งยวด
โคแก่ชอบกินหญ้าอ่อน	สอนเรื่องชายสูงวัยที่ชอบสตรีอายุน้อยกว่ามาก ๆ
ใครใคร่ค้าค้า ใครใคร่ขี่ม้าขี่	สอนให้คนมีเสรีภาพในการประกอบอาชีพตามความถนัดของตน

สุภาษิตหมวด ง

สุภาษิต	ความหมาย
งมเข็มในมหาสมุทร	สอนให้รู้ว่าการกระทำบางอย่างนั้นยากลำบากหรือแทบไม่มีโอกาสสำเร็จ
เงยหน้าอ้าปาก	สอนให้มีความขยันหมั่นเพียรจนสามารถสร้างฐานะให้ดีขึ้นกว่าเดิมได้
เงินต่อเงิน	สอนให้รู้จักนำเงินหรือผลกำไรไปลงทุนต่อยอดเพื่อให้เกิดผลประโยชน์เพิ่มขึ้น
โง่แล้วอยากนอนเตียง	สอนว่าผู้ที่มีความรู้น้อยแต่ต้องการทำงานใหญ่ ย่อมทำได้ไม่สำเร็จ

สุภาษิตหมวด จ

สุภาษิต	ความหมาย
จงเอาเยี่ยงกา แต่ อย่าเอาอย่างกา	สอนให้เลือกรับเอาแต่สิ่งที่ดี ๆ มาปฏิบัติ ส่วนสิ่งที่ไม่ดีก็ให้ละเว้นเสีย
จอดเรือให้ดูฝั่ง จะนั่งให้ดูพื้น	สอนให้มีความรอบคอบ พิจารณาสิ่งต่าง ๆ ให้ดีก่อนที่จะตัดสินใจทำอะไรลงไป
จับปลาสองมือ	สอนไม่ให้ทำอะไรสองอย่างพร้อม ๆ กัน เพราะอาจล้มเหลวทั้งสองอย่าง
จับเสือมือเปล่า	สอนว่าการแสวงหาผลประโยชน์โดยไม่ต้องลงทุนหรือลงแรงนั้นทำได้ยาก
จุดไต้ตำตอ	สอนไม่ให้พูดหรือทำอะไรที่กระทบกระเทือนใจผู้อื่นโดยไม่เจตนา
จมไม่ลง	สอนคนเคยมีฐานะดี แต่เมื่อตกอับแล้วยังทำตัวฟุ่มเฟือยเหมือนเดิม

สุภาษิตหมวด ฉ

สุภาษิต	ความหมาย
ฉลาดแกมโกง	การใช้สติปัญญาไปในทางที่ไม่สุจริตเพื่อเอาเปรียบผู้อื่น
ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน	สอนไม่ให้นำศัตรูหรือเรื่องเดือดร้อนเข้ามาสู่พวกพ้องหรือครอบครัวของตน
ช้า ๆ ได้พร้าสองเล่มงาม	สอนให้ทำงานด้วยความรอบคอบ ไม่รีบร้อน ผลงานจะออกมาดี

สุภาษิตหมวด ช

สุภาษิต	ความหมาย
ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวปิดไม่มิด	ความผิดร้ายแรงที่คนรู้กันทั่วแล้ว ย่อมไม่สามารถปิดบังได้
ชาติเสือต้องไว้ลาย ชาติชายต้องไว้ชื่อ	สอนให้ลูกผู้ชายทำความดีและรักษาชื่อเสียงเกียรติยศของตนเองไว้
ชั่วเจ็ดที ดีเจ็ดหน	ชีวิตคนเรามีทั้งช่วงเวลาที่ดีและไม่ดีสลับกันไป ไม่มีอะไรแน่นอน
ชุบมือเปิบ	สอนไม่ให้ฉวยเอาผลประโยชน์จากผู้อื่นโดยที่ตนเองไม่ได้ลงทุนลงแรง
ใช้คนให้เหมาะกับงาน	การมอบหมายงานให้แก่บุคคลที่มีความรู้ความสามารถเหมาะสมกับงานนั้น ๆ
ชี้นกบนปลายไม้	สอนไม่ให้หวังในสิ่งที่ยังมาไม่ถึงและไม่แน่นอน

สุภาษิตหมวด ซ

สุภาษิต	ความหมาย
ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน	สอนให้เป็นคนซื่อสัตย์สุจริต จะทำให้มีแต่คนเชื่อถือและช่วยเหลือตลอดไป
ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าตรุษ	สอนให้รู้จักเตรียมการล่วงหน้า อย่าทำอะไรในเวลาที่จวนตัวเพราะจะเสียเปรียบ

สุภาษิตหมวด ด

สุภาษิต	ความหมาย
ดาบสองคม	สิ่งใด ๆ ย่อมมีทั้งคุณและโทษ ต้องพิจารณาและใช้ให้ดี
ดินพอกหางหมู	สอนไม่ให้ปล่อยงานคั่งค้างสะสมไว้ เพราะจะทำให้ลำบากในภายหลัง
เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด	การประพฤติตามอย่างผู้ใหญ่ที่มีประสบการณ์ ย่อมปลอดภัยและไม่ผิดพลาด
ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่	สอนให้พิจารณาลักษณะของบุคคล โดยดูจากวงศ์ตระกูลหรือพ่อแม่
ได้อย่างเสียอย่าง	การที่จะได้สิ่งหนึ่งมา อาจต้องยอมเสียอีกสิ่งหนึ่งไป เป็นเรื่องธรรมดา

สุภาษิตหมวด ต

สุภาษิต	ความหมาย
ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน	สอนให้รู้จักพึ่งพาความสามารถของตนเองเป็นอันดับแรก
ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้	คนดีย่อมไม่ตกอยู่ในอันตราย หรือถึงตกอยู่ในอันตรายก็แคล้วคลาดได้
ต้นร้ายปลายดี	ตอนแรกอาจไม่ดีหรือลำบาก แต่ผลลัพธ์ในตอนท้ายกลับดี
ตบมือข้างเดียวไม่ดัง	เรื่องราวที่เกิดขึ้นย่อมต้องมีสาเหตุมาจากทั้งสองฝ่าย
ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงา	สอนให้รู้จักฐานะและเจียมตัวของตนเอง
ตักบาตรอย่าถามพระ	การจะให้อะไรแก่ผู้ที่ต้องการอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องถาม
ตัดไฟแต่ต้นลม	สอนให้รีบแก้ไขหรือระงับเหตุการณ์ไม่ให้ลุกลามบานปลายตั้งแต่เนิ่น ๆ
ตาบอดได้แว่น	การได้สิ่งของที่ไม่มีประโยชน์กับตนเอง
ตามใจปากมากหนี้	การใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเพื่อสนองความต้องการของตนเอง ย่อมทำให้มีหนี้สิน
ตีงูให้หลังหัก	สอนว่าการจะกำจัดศัตรูต้องทำให้เด็ดขาด มิฉะนั้นจะกลับมาทำร้ายเราได้
ตีตนไปก่อนไข้	สอนไม่ให้วิตกกังวลในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น
ตีวัวกระทบคราด	การกระทำอย่างหนึ่งเพื่อให้อีกคนหนึ่งได้รับผลกระทบ

สุภาษิตหมวด ถ

สุภาษิต	ความหมาย
ถ่มน้ำลายรดฟ้า	การคิดร้ายหรือประทุษร้ายต่อผู้ที่มีคุณธรรมสูงกว่า ภัยนั้นจะกลับมาสู่ตนเอง
ถอยหลังเข้าคลอง	การทำให้สิ่งต่าง ๆ เสื่อมลงหรือกลับไปสู่สภาพเดิมที่แย่กว่า
ถ่านไฟเก่า	ชายหญิงที่เคยรักกันมาก่อน แม้เลิกรากันไปแล้วก็อาจกลับมาคืนดีกันได้ง่าย
ถึงพริกถึงขิง	การกระทำที่รุนแรง เด็ดขาด และเผ็ดร้อน

สุภาษิตหมวด ท

สุภาษิต	ความหมาย
ทำคุณบูชาโทษ โปรดสัตว์ได้บาป	การทำความดีแต่กลับได้รับผลร้ายตอบแทน
ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว	ผลของการกระทำย่อมเป็นไปตามเหตุที่ได้ทำไว้
ทำนาบนหลังคน	การเบียดเบียนหรือแสวงหาผลประโยชน์จากความลำบากของผู้อื่น
ทำนาออมกล้า ทำปลาออมเกลือ	สอนว่าการจะทำงานใหญ่ หากมัวแต่กลัวสิ้นเปลือง ย่อมไม่สำเร็จผล
ทองไม่รู้ร้อน	การไม่รู้สึกเดือดเนื้อร้อนใจกับเรื่องราวใด ๆ ที่เกิดขึ้น
ทองแท้ย่อมไม่กลัวไฟ	คนดีจริงย่อมทนต่อการพิสูจน์ได้เสมอ

สุภาษิตหมวด ธ

สุภาษิต	ความหมาย
ธรรมย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม	คนที่ประพฤติตนอยู่ในศีลในธรรม คุณธรรมนั้นจะช่วยคุ้มครองให้พ้นจากภัย

สุภาษิตหมวด น

สุภาษิต	ความหมาย
นกน้อยทำรังแต่พอตัว	สอนให้รู้จักการสร้างฐานะหรือทำอะไรให้เหมาะสมกับกำลังและความสามารถของตน
น้ำขุ่นไว้ใน น้ำใสไว้นอก	แม้จะไม่พอใจ ก็ควรแสดงสีหน้ายิ้มแย้มไว้ก่อน
น้ำขึ้นให้รีบตัก	เมื่อมีโอกาสดีเข้ามา ควรรีบคว้าไว้และใช้ให้เกิดประโยชน์
น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ	สอนไม่ให้ขัดขวางผู้มีอำนาจหรือเหตุการณ์ที่กำลังรุนแรง
น้ำซึมบ่อทราย	สิ่งที่ค่อย ๆ เกิดขึ้นหรือมีมาอย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย
น้ำน้อยย่อมแพ้ไฟ	ฝ่ายข้างน้อยย่อมไม่สามารถเอาชนะฝ่ายข้างมากได้
น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า	การพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน
น้ำลดตอผุด	เมื่อหมดอำนาจ ความชั่วที่เคยทำไว้จะปรากฏออกมา
น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย	การพูดตรงไปตรงมาอาจไม่ถูกใจแต่ไม่เป็นภัย ส่วนคำพูดไพเราะอาจมีอันตรายแฝงอยู่
ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว	ความอุดมสมบูรณ์ของบ้านเมือง

สุภาษิตหมวด บ

สุภาษิต	ความหมาย
บ้านเมืองมีขื่อมีแป	ประเทศชาติย่อมมีกฎหมายควบคุมให้คนอยู่ในระเบียบ
บุญทำกรรมแต่ง	ชะตาชีวิตของคนเป็นไปตามผลของบุญและบาปที่ได้ทำมา
เบี้ยน้อยหอยน้อย	การมีเงินหรือทรัพย์สินเพียงเล็กน้อย ต้องใช้สอยอย่างประหยัด
บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น	สอนให้รู้จักการประนีประนอม ไม่ให้เกิดความขัดแย้งหรือกระทบกระเทือนทั้งสองฝ่าย

สุภาษิตหมวด ป

สุภาษิต	ความหมาย
ปลาข้องเดียวกัน	คนที่อยู่ร่วมกันหรือเป็นพวกเดียวกัน ย่อมพลอยเดือดร้อนไปด้วยกัน
ปลากระดี่ได้น้ำ	การแสดงอาการดีใจอย่างเห็นได้ชัดเมื่อได้ในสิ่งที่ต้องการ
ปลาเน่าตัวเดียวเหม็นไปทั้งข้อง	คนชั่วเพียงคนเดียวอาจทำให้ส่วนรวมเสียชื่อเสียงไปด้วย
ปลาหมอตายเพราะปาก	สอนให้ระวังคำพูด เพราะอาจนำภัยมาสู่ตนเองได้
ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน	การจะทำอะไรควรคำนึงถึงความต้องการของผู้ที่จะได้รับผลโดยตรง
ปลูกเรือนพอตัว หวีหัวพอเกล้า	สอนให้ทำการสิ่งใดให้เหมาะสมกับฐานะและกำลังของตน
ปล่อยเสือเข้าป่า	การปล่อยให้ศัตรูหรือคนอันตรายหลุดรอดไป ซึ่งอาจกลับมาทำร้ายเราได้ในอนาคต
ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ	การพูดจาดีต่อหน้า แต่ในใจกลับคิดร้าย
ปากว่าตาขยิบ	การพูดอย่างหนึ่ง แต่ทำอีกอย่างหนึ่ง ไม่ตรงกับใจ
ปากหวานก้นเปรี้ยว	การพูดจาอ่อนหวานแต่ไม่จริงใจ
ปิดทองหลังพระ	การทำความดีโดยไม่มุ่งหวังให้ใครเห็นหรือรับรู้

สุภาษิตหมวด ผ

สุภาษิต	ความหมาย
ผ้าขี้ริ้วห่อทอง	คนที่ดูภายนอกซอมซ่อ แต่แท้จริงแล้วเป็นคนร่ำรวยหรือมีความสามารถสูง
ผิดเป็นครู	ความผิดพลาดคือบทเรียนที่สอนให้เราฉลาดและรอบคอบขึ้น
ผู้ดีเดินตรอก ขี้ครอกเดินถนน	คนดีมักถ่อมตน ส่วนคนไม่ดีมักอวดตัว
ผักชีโรยหน้า	สอนไม่ให้ทำความดีเพียงผิวเผินเพื่อเอาหน้า
ผัวหาบเมียคอน	สามีภรรยาที่ช่วยกันทำมาหากินอย่างขยันขันแข็ง

สุภาษิตหมวด ฝ

สุภาษิต	ความหมาย
ฝนทั่งให้เป็นเข็ม	การมีความเพียรพยายามอย่างยิ่งยวด แม้เป็นเรื่องยากก็สามารถทำให้สำเร็จได้
ฝากปลาไว้กับแมว	การไว้วางใจมอบหมายสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้แก่ผู้ที่อาจทำความเสียหายกับสิ่งนั้นได้

สุภาษิตหมวด พ

สุภาษิต	ความหมาย
พนมมือรับ	การยอมรับโดยดุษฎี ไม่โต้แย้ง
พรหมลิขิต	สิ่งที่กำหนดชะตาชีวิตของคนไว้แล้ว
พบไม้งามเมื่อขวานบิ่น	การเจอสิ่งที่ถูกใจเมื่อตนเองหมดความสามารถหรือโอกาสไปแล้ว
พออ้าปากก็เห็นลิ้นไก่	การรู้ทันความคิดหรือเจตนาของอีกฝ่ายหนึ่ง
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง	การนิ่งเงียบย่อมมีค่ากว่าการพูดในเรื่องที่ไม่เป็นประโยชน์
แพ้เป็นพระ ชนะเป็นมาร	การยอมแพ้หรือให้อภัยเพื่อยุติปัญหาย่อมเป็นสิ่งที่ดีกว่า

สุภาษิตหมวด ฟ

สุภาษิต	ความหมาย
ฟังความข้างเดียว	การตัดสินใจโดยรับฟังข้อมูลจากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงฝ่ายเดียว
ฟังหูไว้หู	การรับฟังเรื่องราวต่าง ๆ แต่ยังไม่เชื่อทั้งหมด ต้องพิจารณาให้ดีเสียก่อน

สุภาษิตหมวด ภ

สุภาษิต	ความหมาย
ภักดีจงรัก	การซื่อสัตย์และยอมสละตนเพื่อส่วนรวมหรือผู้มีพระคุณ
ภาพลวงตา	สิ่งที่เห็นว่าดีงาม แต่อาจไม่ใช่ความจริง

สุภาษิตหมวด ม

สุภาษิต	ความหมาย
มดแดงแฝงพวงมะม่วง	การหวงแหนในสิ่งที่ตนเองไม่มีสิทธิ์ และกีดกันผู้อื่น
มะพร้าวตื่นดก ยาจกตื่นมี	คนที่เพิ่งมีฐานะดีขึ้น มักแสดงอาการเห่อหรืออวดร่ำอวดรวย
มากหมอมากความ	การมีคนเข้ามาเกี่ยวข้องหรือแสดงความคิดเห็นมากเกินไป ทำให้เรื่องวุ่นวายและตัดสินใจได้ยาก
มาเหนือเมฆ	การมีเล่ห์เหลี่ยมหรือกลยุทธ์ที่เหนือกว่าคู่ต่อสู้มาก
มีทองเท่าหนวดกุ้ง นอนสะดุ้งจนเรือนไหว	การมีทรัพย์สินเพียงเล็กน้อยแต่กลับวิตกกังวลจนเกินเหตุ
มือถือสาก ปากถือศีล	การเสแสร้งทำเป็นคนดีมีศีลธรรม แต่กลับมีความประพฤติชั่ว
มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ	การไม่ช่วยทำงานแล้วยังขัดขวางให้งานล่าช้าไปอีก
ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกโก่งหน้าไม้	สอนไม่ให้รีบร้อนทำอะไรโดยที่ยังไม่ถึงเวลาอันควร หรือยังไม่แน่ใจ
ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก	การอบรมสั่งสอนเด็กย่อมทำได้ง่ายกว่าการอบรมสั่งสอนผู้ใหญ่

สุภาษิตหมวด ย

สุภาษิต	ความหมาย
ยื่นแก้วให้วานร	การให้สิ่งของมีค่าแก่ผู้ที่ไม่รู้จักคุณค่าของสิ่งนั้น
ยื่นหมูยื่นแมว	การแลกเปลี่ยนสิ่งของกันโดยทั้งสองฝ่ายต่างได้รับของทันที
ยืมจมูกคนอื่นหายใจ	การพึ่งพาความช่วยเหลือจากผู้อื่นอยู่เสมอ ไม่สามารถทำอะไรด้วยตนเองได้

สุภาษิตหมวด ร

สุภาษิต	ความหมาย
รวมกันเราอยู่ แยกหมู่เราตาย	สอนให้เห็นความสำคัญของความสามัคคี
รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา	การใฝ่ดีจะนำไปสู่ความสบายและความเจริญ ส่วนการใฝ่ชั่วจะนำไปสู่ความลำบาก
รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ	หากต้องการอยู่ร่วมกันนาน ๆ ควรตัดเรื่องไม่ดีออกไป หากต้องการอยู่ด้วยกันสั้น ๆ ก็ต่อความยาวสาวความยืดไป
รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี	การสั่งสอนลงโทษลูกเมื่อทำผิดด้วยความรักและปรารถนาดี เพื่อให้ลูกเป็นคนดี
รู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม	การเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ไว้ไม่ใช่เรื่องเสียหาย แต่กลับเป็นประโยชน์
รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง	การรู้จักเอาตัวรอดโดยรู้ว่าเมื่อใดควรสู้ เมื่อใดควรถอย

สุภาษิตหมวด ล

สุภาษิต	ความหมาย
ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น	ลูกย่อมมีนิสัยหรือพฤติกรรมไม่แตกต่างไปจากพ่อแม่มากนัก
เล่นกับสาก สากต่อยหัว	การล้อเล่นหรือแสดงกิริยาไม่เคารพต่อผู้ใหญ่หรือผู้มีอำนาจ อาจถูกลงโทษได้
เลือดข้นกว่าน้ำ	ญาติพี่น้องย่อมมีความสำคัญและใกล้ชิดกว่าคนอื่น

สุภาษิตหมวด ว

สุภาษิต	ความหมาย
วัวสันหลังหวะ	คนที่มีความผิดติดตัวอยู่แล้ว มักจะหวาดระแวงและแสดงอาการเดือดร้อนเมื่อมีเรื่องเกิดขึ้น
วัวหายล้อมคอก	การคิดป้องกันเมื่อเกิดความเสียหายขึ้นแล้ว ซึ่งมักจะไม่ทันการณ์
ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง	การตำหนิผู้อื่นในเรื่องใด แต่ตนเองกลับทำเรื่องนั้นเสียเอง
ไว้ใจทาง วางใจคน จะจนใจเอง	สอนไม่ให้ไว้วางใจใครมากจนเกินไป เพราะอาจทำให้เดือดร้อนได้

สุภาษิตหมวด ศ

สุภาษิต	ความหมาย
ศรศิลป์ไม่กินกัน	การที่สองฝ่ายมีวิชาความรู้หรือฝีมือทัดเทียมกัน ทำให้ไม่สามารถเอาชนะกันได้

สุภาษิตหมวด ส

สุภาษิต	ความหมาย
สงบสยบความเคลื่อนไหว	การใช้ความนิ่ง ความสงบ เพื่อรับมือกับสถานการณ์ที่วุ่นวายหรือการจู่โจม
สติมาปัญญาเกิด	เมื่อมีสติไตร่ตรอง ย่อมทำให้เกิดปัญญาในการแก้ไขปัญหา
สวยแต่รูป จูบไม่หอม	การมีรูปร่างหน้าตางดงาม แต่มีความประพฤติหรือกิริยามารยาทไม่ดี
สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ	การสอนในสิ่งที่เขารู้ดีหรือชำนาญอยู่แล้ว
สอนหนังสือสังฆราช	การสอนในสิ่งที่เขารู้ดีหรือมีความเชี่ยวชาญมากกว่าตนเอง
สองหัวดีกว่าหัวเดียว	การช่วยกันคิดย่อมดีกว่าการคิดคนเดียว
สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น	การได้ยินเรื่องราวจากผู้อื่น ไม่น่าเชื่อถือเท่ากับการได้เห็นด้วยตนเอง
สี่ตีนยังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง	ทุกคนย่อมสามารถทำผิดพลาดกันได้ ไม่ว่าจะเก่งกาจเพียงใดก็ตาม
สิบเบี้ยใกล้มือ	ผลประโยชน์เพียงเล็กน้อยที่อยู่ใกล้ตัวและได้รับแน่นอน ย่อมดีกว่าผลประโยชน์จำนวนมากที่อยู่ไกลตัวและไม่แน่นอน
สู้รบตบมือ	การต่อสู้หรือแข่งขันอย่างเต็มความสามารถ
เสียน้อยเสียยาก เสียมากเสียง่าย	การยอมเสียสละเพียงเล็กน้อยเพื่อรักษาผลประโยชน์ส่วนใหญ่ไว้ ดีกว่าการตระหนี่จนต้องเสียผลประโยชน์ส่วนใหญ่ไป
เสือซ่อนเล็บ	ผู้ที่มีความเก่งกาจแต่ไม่แสดงออกมาให้ใครเห็น
เสือสองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้	ผู้มีอำนาจหรือยิ่งใหญ่สองคนย่อมไม่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข
ใส่ตะกร้าล้างน้ำ	การทำให้สิ่งที่เสื่อมเสียไปแล้วกลับมาดีดังเดิม ซึ่งทำได้ยาก

สุภาษิตหมวด ห

สุภาษิต	ความหมาย
หว่านพืชเช่นไร ได้ผลเช่นนั้น	การกระทำสิ่งใดย่อมได้รับผลตอบแทนเช่นนั้น เป็นไปตามกฎแห่งกรรม
หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน	การจะรู้จักนิสัยใจคอที่แท้จริงของใครต้องใช้เวลาเป็นเครื่องพิสูจน์
หนีเสือปะจระเข้	การหนีจากอันตรายหนึ่ง แต่กลับไปเจออันตรายที่ร้ายแรงกว่า
หนักไม่เอา เบาไม่สู้	การไม่ยอมทำงานหนัก ไม่มีความอดทน
หน้าชื่นอกตรม	การแสดงสีหน้ายิ้มแย้มมีความสุข แต่ในใจกลับเต็มไปด้วยความทุกข์
หน้าเนื้อใจเสือ	การดูภายนอกเหมือนเป็นคนดี แต่จิตใจกลับโหดเหี้ยม
หมาสองราง	คนที่ทำตัวเข้าด้วยกับทั้งสองฝ่ายที่ไม่ถูกกัน เพื่อหวังผลประโยชน์
หมากัดอย่ากัดตอบ	สอนไม่ให้ตอบโต้คนพาลหรือคนไม่ดี เพราะจะทำให้เราเสื่อมเสียไปด้วย
หมาเห่าใบตองแห้ง	การแสดงท่าทีเก่งกาจ แต่แท้จริงแล้วขี้ขลาดและไม่กล้าทำอะไรจริง
หมากินความคิด	การหลงลืมหรือคิดอะไรไม่ออกในทันที
หยิกเล็บเจ็บเนื้อ	การกระทำที่ไม่ดีต่อญาติพี่น้องย่อมทำให้ตนเองเดือดร้อนไปด้วย
หอกข้างแคร่	คนที่ใกล้ชิดแต่กลับคอยสร้างความเดือดร้อนให้ เป็นอันตราย
หักด้ามพร้าด้วยเข่า	การใช้อำนาจบังคับเอาอย่างรุนแรง โดยไม่คำนึงถึงความเสียหาย
หัวล้านได้หวี	การได้สิ่งของที่ไม่มีประโยชน์กับตนเอง
หาเลือดกับปู	การเรียกร้องหรือบีบบังคับเอากับผู้ที่ไม่มีจะให้
หามรุ่งหามค่ำ	การทำงานอย่างหนักต่อเนื่องทั้งกลางวันและกลางคืน
หาเหาใส่หัว	การนำเรื่องเดือดร้อนหรือความลำบากมาสู่ตนเองโดยไม่จำเป็น
หิ่งห้อยอย่าแข่งสุริยา	สอนให้รู้ว่าผู้น้อยไม่ควรไปแข่งขันกับผู้ที่ยิ่งใหญ่กว่า
เห็นกงจักรเป็นดอกบัว	การมองเห็นสิ่งที่ผิดหรือความชั่วเป็นสิ่งที่ถูกต้องหรือดีงาม
เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง	การทำเลียนแบบคนใหญ่คนโตหรือคนรวยโดยไม่คำนึงถึงกำลังของตนเอง

สุภาษิตหมวด อ

สุภาษิต	ความหมาย
อดเปรี้ยวไว้กินหวาน	การยอมอดทนรอคอยในปัจจุบันเพื่อผลลัพธ์ที่ดีกว่าในอนาคต
อดอยากปากแห้ง	การขาดแคลนอาหารการกินอย่างรุนแรง
เอาใจเขามาใส่ใจเรา	การรู้จักเห็นอกเห็นใจผู้อื่น โดยคิดถึงความรู้สึกของเขาเหมือนเป็นความรู้สึกของเรา
เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน	การแสดงความรู้หรืออวดรู้กับผู้ที่เชี่ยวชาญกว่า
เอามือซุกหีบ	การหาเรื่องเดือดร้อนใส่ตัวโดยไม่จำเป็น
เอาหูไปนา เอาตาไปไร่	การแสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็นหรือไม่สนใจในเรื่องที่เกิดขึ้น
เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุง	การคัดค้านหรือต่อสู้กับผู้มีอำนาจมากกว่า ย่อมไม่สำเร็จ
อาบน้ำร้อนมาก่อน	การมีประสบการณ์ชีวิตมากกว่า ทำให้มีความรู้และรอบคอบกว่า

สุภาษิตหมวด ฮ

สุภาษิต	ความหมาย
ฮึกฮักจะกัดตอบ	การแสดงความโกรธและพร้อมที่จะตอบโต้ทันที

บทสรุป

สุภาษิตไทยเป็นปัญญาของแผ่นดินที่ส่งต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น การเรียนรู้และนำสุภาษิตไปใช้ในชีวิตประจำวัน นอกจากจะช่วยให้นักเรียนทำข้อสอบได้ดีขึ้นแล้ว ยังเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณธรรมและมีสติ ผมหวังว่าคลังสุภาษิตที่รวบรวมมาในหน้านี้จะเป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้ของนักเรียนทุกคนครับ

สุภาษิตไทย 200 คำ (ก-ฮ) พร้อมความหมาย คัดเน้น ๆ สำหรับนักเรียน