คำไวพจน์ คืออะไร พร้อมคำไวพจน์กว่า 200+ คำ

ในภาษาไทยมีคำศัพท์หลากหลายคำที่ถึงแม้จะมีการเขียนและการออกเสียงที่แตกต่างกัน แต่ก็มีหลายต่อหลายคำที่มีความหมายเหมือนกัน ซึ่งความแตกต่างนี้อาจขึ้นอยู่กับระดับของภาษาหรือบริบทที่ใช้คำเหล่านั้น โดยเราจะเรียกคำเหล่านี้ว่า "คำไวพจน์" และสามารถจำแนกได้เป็นหลายประเภท บทความนี้จะนำท่านไปรู้จักกับคำไวพจน์ที่พบเจอในชีวิตประจำวันเพื่อเพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับคำเหล่านี้มากยิ่งขึ้น

คำไวพจน์ คืออะไร?

คำไวพจน์ คือ คำที่มีความหมายเหมือนกัน หรือ คล้ายกันมาก แต่เขียนและออกเสียงต่างกัน เรียกอีกอย่างว่า "คำพ้องความ"

คำไวพจน์ คำพ้อง หรือ การหลากคำ เป็นชื่อเรียกคำในภาษาไทยจำพวกหนึ่ง มีความหมายต่างกันเป็น 2 แบบ

1. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2542 ให้คำอธิบายว่า
คำไวพจน์ คือ "คำที่เขียนต่างกันแต่มีความหมายเหมือนกันหรือใกล้เคียงกันมาก เช่น มนุษย์ กับ คน บ้าน กับ เรือน รอ กับ คอย ป่า กับ ดง คำพ้องความ ก็ว่า" (พจนานุกรม 2542 หน้า 1091)
2. ความหมายที่พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) กล่าวไว้ในหนังสือแบบเรียนภาษาไทย ด้วยว่า
คำไวพจน์ หมายถึง "คำที่ออกเสียงเหมือนกันแต่เขียนต่างกันและมีความหมายต่างกัน เช่น ใส กับ ไส โจทก์ กับ โจทย์ พาน กับ พาล ปัจจุบันเรียกว่า คำพ้องเสียง"

ประเภทของคำไวพจน์

ปัจจุบัน มีการศึกษาคำที่พ้อง สามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภท โดยต้องสังเกตบริบทการใช้คำ ๆ นั้นควบคู่ไปด้วย ดังนี้

1. คำพ้องรูป

คำพ้องรูป คือคำที่มีรูปเขียนเหมือนกัน มีความหมายต่างกัน ออกเสียงต่างกันหรือเหมือนกันก็ได้
ตัวอย่าง
คำว่า "เพลา" สามารถอ่านได้ 2 แบบ ได้แก่

- เพลา : แกนสำหรับสอดดุมเกวียน
- เพ-ลา : กาล, เวลา, คราว

2. คำพ้องเสียง

คำพ้องเสียง คือคำที่เขียนต่างกัน มีความหมายต่างกัน ออกเสียงเหมือนกัน
*ตามนิยามคำไวพจน์ของพระยาศรีสุนทรโวหาร
ตัวอย่าง

- คำว่า "อิฐ" อ่านว่า อิด หมายถึง ดินเผาสำหรับก่อสร้าง
- คำว่า "อิด" อ่านว่า อิด หมายถึง เหนื่อยใจ, อ่อนใจ

3. คำพ้องความ

คำพ้องความ คือคำต่างรูป ต่างเสียง แต่มีความหมายเหมือนหรือใกล้เคียงกัน
*ตามนิยามคำไวพจน์ของพจนานุกรมราชบัณฑิตฯ
ตัวอย่าง
คำว่า "พระอาทิตย์" มีหลายคำที่มีความหมายสื่อถึงพระอาทิตย์ เช่น

- ตะวัน
- สุริยา

คำไวพจน์ มาจากอะไร?

คำไวพจน์ อ่านว่า ไว-พด
คำไวพจน์ มาจาก ภาษาบาลีว่า “เววจน” (เว-วะ-จะ-นะ) รากศัพท์มาจาก วิ + วจน

ประโยชน์ของคำไวพจน์?

คำไวพจน์มีประโยชน์มากในแง่ของวรรณศิลป์ วรรณกรรม คือ ถ้าเรารู้จักนำคำไวพจน์มาใช้แทนคำทั่ว ๆ ไปและใช้ให้เหมาะกับบริบทเหมาะกับประเภทงานเขียน คำไวพจน์ก็จะช่วยให้งานเขียนของเราดูมีเสน่ห์ สละสลวยมากขึ้น โดยเฉพาะการแต่งกลอนที่คำไวพจน์จะช่วยให้แต่ละบทมีความคล้องจองกันโดยที่ความหมายที่จะสื่อยังคงตามบริบทเดิม

รวมคลังคำไวพจน์ 200+ คำ ในหมวดหมู่ต่าง ๆ พร้อมภาพประกอบ

คำไวพจน์ประเภทพ้องความหมาย เป็นประเภทที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวันที่มักปรากฏในรูปแบบวรรณกรรม บทกลอน หรืองานเขียนต่าง ๆ และเพื่อให้เข้าใจความหมายที่ลึกซึ้งชัดเจน เรามาทำการเรียนรู้คำไวพจน์ไปด้วยกันในบทความนี้ โดยจะยกตัวอย่างคำไวพจน์ที่พบเห็นบ่อยมาเป็นตัวอย่าง ดังต่อไปนี้

เพื่อความสะดวกในการศึกษาและจดจำ ผมได้แบ่งคำไวพจน์ออกเป็นหมวดหมู่ใหญ่ ๆ ดังนี้ครับ

1. หมวดธรรมชาติและปรากฏการณ์
2. หมวดพืชพรรณนานาชนิด
3. หมวดสัตว์
4. หมวดมนุษย์ ร่างกาย และอารมณ์
5. หมวดวรรณคดี เทพ และความเชื่อ
6. หมวดสิ่งของ สถานที่ และคำกริยา
7. หมวดนามธรรมและลักษณะ

1. หมวดธรรมชาติและปรากฏการณ์

คําไวพจน์ ท้องฟ้า

• นภา
• นภดล
• นภาลัย
• อัมพร
• เวหา
• เวหาส
• เวหาศ
• หาว
• คคนางค์
• คัคนานต์
• โพยม
• ทิฆัมพร

คําไวพจน์ พระอาทิตย์

• ตะวัน
• สุริยะ
• สุริยา
• สุริยัน
• สุริยน
• สุริยง
• ทินกร
• ทิพากร
• ทิวากร
• ประภากร
• รวิ
• รวี
• รพิ
• ระพี
• ภาณุ
• ภาณุมาศ
• ภาสกร
• อังศุมาลี
• ไถง
• อาภากร
• อหัสกร
• ทยุมณี
• อุษณรศมัย

คําไวพจน์ พระจันทร์

• เดือน
• แข
• โสม
• ศศิ
• ศศิธร
• นิศากร
• นิศาบดี
• บุหลัน
• รัชนีกร
• กัษษากร
• วิธู
• ศิวเศขร

คําไวพจน์ ดวงดาว

• ดารา
• ดาริกา
• ดารกะ
• นักษัตร
• ฤกษ์
• ผกาย
• ชุติ

คําไวพจน์ เมฆ

• เมฆา
• เมฆินทร์
• เมฆี
• วลาหก
• พลาหก
• ชลธร
• ปโยธร
• อัมพุท
• พยับเมฆ
• ปัชชุน

คําไวพจน์ ฝน

• พิรุณ
• พรรษา
• วรรษ
• วัสสะ
• เผลียง
• วุฐิ
• หยาดน้ำฟ้า

คําไวพจน์ ลม

• วาโย
• วายุ
• มารุต
• พระพาย
• อนิล

คําไวพจน์ ไฟ

• อัคคี
• อัคนี
• เพลิง
• เดช
• เดโช
• ปราพก
• กูณฑ์
• อัค

คําไวพจน์ น้ำ

• ชล
• วารี
• คงคา
• ธารา
• อุทก
• สลิล
• ชลธาร
• ชลธี
• ชลาลัย
• ชลาศัย
• ชโลทร
• อาโป
• อัมพุ

คําไวพจน์ แม่น้ำ

• นที
• สินธุ์
• สินธุ
• สาคร
• สาคเรศ
• หรรณพ
• อรรณพ
• รัตนากร

คําไวพจน์ ทะเล

• ชลาสินธุ์
• มหรรณพ
• มหาสมุทร
• สาคเรศ
• อ่าว

คําไวพจน์ แผ่นดิน

• ปฐพี
• ปถพี
• ปัถพี
• ธรณี
• ธรา
• ธราดล
• ธาษตรี
• พสุธา
• พสุนทรา
• พสุธาดล
• พสุมดี
• ภูตลา
• ภูวดล
• ภูมิ
• เมธินี
• มหิ
• หล้า
• พิภพ
• ภพ
• ด้าว
• โลกธาตุ

คําไวพจน์ ภูเขา

• คีรี
• บรรพต
• พนม
• สิงขร
• ศิขริน
• ไศล
• ภู
• ภูผา
• ศิงขร

คําไวพจน์ แสงสว่าง

• รัศมี
• ประภา
• อาภา
• รุจี
• โอภาส
• วิภา
• ฉัพพรรณรังสี
• พราย
• ประกาย
• รังสี
• อังศุ
• กร
• ภา

คําไวพจน์ ความมืด

• อันธการ
• อนธการ
• ความมืดมน
• รัตติกาล
• เงามืด
• ติมิระ
• พืด
• ทมิฬ

คําไวพจน์ กลางวัน

• ทิวา
• ทิวะ
• ภาคกลางวัน
• พากลางวัน
• สุริยกาล

คําไวพจน์ กลางคืน

• ราตรี
• รัตติกาล
• รัชนี
• นิศา
• ยามวิกาล
• ราตรีกาล
• อันธิกา

คําไวพจน์ โคลน, ตม

• ตม
• เปือก
• เปือกตม
• พนัสนะ
• กรรทมะ

คําไวพจน์ คลอง

• ลำคลอง
• ลำประโดง
• ชลมารค

คําไวพจน์ ถ้ำ

• คูหา
• วิก
• ศิขรคูหา

คําไวพจน์ เกาะ

• ทวีป
• ทีป

คําไวพจน์ เสียง

• สำเนียง
• สุรเสียง
• ศัพท์
• สัทท

คําไวพจน์ ทาง, ถนน

• ถนน
• หนทาง
• มรรคา
• วิถี
• สถลมารค

คําไวพจน์ ท่าเรือ, ท่าน้ำ

• ท่า
• ท่าน้ำ
• หาด
• ฝั่ง
• อุทุกปถัมภ์

คําไวพจน์ ฝุ่น

• ธุลี
• ละออง
• ผง
• เรณู
• ผงคลี

คําไวพจน์ หิน

• ศิลา
• อัคนี
• อัศม์
• บาซอลต์

คําไวพจน์ ทราย

• วาลุกา
• วาลุ
• ทรายา

คําไวพจน์ ถ้ำ

• คูหา
• โพรง
• อุโมงค์
• ถ้ำคูหา

คําไวพจน์ พายุ

• วาตะ
• ลมอหังสา
• ลมบ้าหมู
• มหาวาตะ

คําไวพจน์ แผ่นดินไหว

• ธรณีสูบ
• ธรณีสั่น
• แผ่นดินสะเทือน

2. หมวดพืชพรรณนานาชนิด (Flora)

คําไวพจน์ ป่า

• ไพร
• พง
• พงพี
• พงไพร
• พงพนา
• พนัส
• พนาดร
• พนา
• พนาลี
• พนาวัน
• ดง
• เถื่อน
• ชัฏ
• อรัญ
• อรัญญิก
• ไพรสัณฑ์

คําไวพจน์ ต้นไม้

• พฤกษ์
• พฤกษา
• รุกข์
• รุกขชาติ
• เฌอ
• ตรุ
• ทุม
• มหาพฤกษ์

คําไวพจน์ ดอกไม้

• บุปผา
• บุปผชาติ
• บุษบา
• ผกา
• ผกามาศ
• มาลี
• มาลา
• สุมาลี
• โกสุม
• บุหงา
• สุคันธชาติ

คําไวพจน์ ดอกบัว

• ปทุม
• ปัทมา
• ปทุมา
• บงกช
• อุบล
• จงกล
• โกมล
• นิลุบล
• นิโลตบล
• บุณฑริก
• สัตตบงกช
• สัตตบรรณ
• สาโรช

คําไวพจน์ ผลไม้

• ผล
• ลูกไม้
• ผลพฤกษ์
• ผลานิผล

คําไวพจน์ ข้าว

• พระกระยาเสวย
• ภัต
• ภัตร
• อาหาร
• ธัญญาหาร

คําไวพจน์ เถาวัลย์

• เครือ
• วัลย์
• ลดา
• วลลี

คําไวพจน์ ใบไม้

• บรรณ
• ปัณณะ
• พรรณ

คําไวพจน์ หนาม

• กัณฐก
• กଣ୍ଟกะ

คําไวพจน์ ดอกกล้วยไม้

• ออร์คิด
• เอื้อง
• มณีรัตน์

คําไวพจน์ เมล็ด

• พืชพรรณ
• พันธุ์
• พืช

คําไวพจน์ รากไม้

• มูล
• โคน
• รากเหง้า

คําไวพจน์ เปลือกไม้

• เปลือก
• กระพี้
• ผิวไม้

3. หมวดสัตว์ (Fauna)

คําไวพจน์ ช้าง

• คช
• คชา
• คเชนทร์
• คชินทร์
• คชาธาร
• กุญชร
• กรี
• กรินทร์
• ไอยรา
• สาร
• หัตถี
• หัสดี
• หัสดิน
• วารณ
• ดำริ

คําไวพจน์ ม้า

• อาชา
• อาชาไนย
• อัศว
• อัศวะ
• พาชี
• สินธพ
• หัย
• ไหย
• ดุรงค์
• มโนมัย
• แสะ

คําไวพจน์ สิงโต, ราชสีห์

• ราชสีห์
• สีหราช
• ไกรสร
• ไกรสีห์
• นฤเคนทร์
• พยัคฆิน
• บรรลือ

คําไวพจน์ เสือ

• พยัคฆ์
• พยัคฆา
• ศารทูล
• พาฬ
• สมิง
• ขาล

คําไวพจน์ วัว, โค

• โค
• พฤษภ
• กาสร
• ฉลู
• พลิพัทธ์
• อุสุภ
• อสุภ

คําไวพจน์ ควาย

• กระบือ
• กาสร
• มหิงส์
• มหิษ
• ลุลาย

คําไวพจน์ ลิง

• วานร
• พานร
• กระบี่
• กบิล
• วอก
• กบินทร์
• วานรินทร์
• พานรินทร์

คําไวพจน์ สุนัข

• สุนัขข์
• ศวาน
• หมา
• จ้อน

คําไวพจน์ นก

• ปักษา
• ปักษิณ
• ปักษี
• สกุณา
• สกุณี
• สกุณ
• วิหค
• ทิชากร
• ทวิช
• ทวิชาชาติ
• บุหรง

คําไวพจน์ ปลา

• มัจฉา
• มัจฉาชาติ
• มัสยา
• มีน
• มีนา
• ชลจร
• วารีชาติ
• อัมพุชา
• ปุถุโลม

คําไวพจน์ เต่า

• กระ
• กัศยป
• จริว
• จะละเม็ด
• จิตรจุล
• ทับ

คําไวพจน์ งู

• อสรพิษ
• นาคา
• นาค
• ภุชงค์
• อุรค
• สัปปะ
• ทีฆชาติ
• พันธุ์เลื้อย

คําไวพจน์ แมว

• วิฬาร์
• มัชชาร
• ปิลาร์

คําไวพจน์ หมู

• สุกร
• วราหะ

คําไวพจน์ กวาง

• มฤค
• มฤคี
• สารง

คําไวพจน์ แมลง

• กีฏ
• ภมร
• ดัช

คําไวพจน์ ผีเสื้อ

• ภมร
• ภมรี
• อลิ

คําไวพจน์ ผึ้ง

• ภมร
• ภุมริน
• มธุการี

คําไวพจน์ หนอน

• ดักแด้
• บุ้ง
• ปุฬวะ

คําไวพจน์ กบ

• มัณฑุกะ
• เภกะ
• อุทกผี

คําไวพจน์ คางคก

• จงโคร่
• อุทกทาน

คําไวพจน์ หนู

• มุสิกะ
• อาขุ
• กิริณี

คําไวพจน์ กระต่าย

• ศศะ
• ศศิธร (ในความหมายสัตว์)
• กระต่ายป่า

คําไวพจน์ ไก่

• กุกกุฏ
• ไก่มูล
• กาไก่

คําไวพจน์ เป็ด

• หังส
• ราชหังส
• เป็ดน้ำ

คําไวพจน์ นกยูง

• มยุระ
• ยูง
• มยุรฉัตร

คําไวพจน์ จระเข้

• กุมภีล์
• ชลจร (ในความหมายจระเข้)
• จรเข้

คําไวพจน์ ตะขาบ

• พาณี
• คันธา
• กะนะ

4. หมวดมนุษย์ ร่างกาย และอารมณ์ (Humans, Body, and Emotions)

กลุ่มบุคคลและสถานะ (People & Status)

คําไวพจน์ พระเจ้าแผ่นดิน

• กษัตริย์
• ขัตติยะ
• ขัตติยวงศ์
• ราชา
• ราเชนทร์
• นฤบดี
• นฤเบศน์
• นรินทร์
• นโรดม
• ภูมินทร์
• ภูบดี
• ภูบาล
• ภูบดินทร์
• บดินทร์
• เจ้าหล้า
• ปิ่นเกล้า
• ธรณิศ
• ธรณีศวร
• จอมราช
• ไท้
• บพิตร

คําไวพจน์ ผู้หญิง

• สตรี
• นารี
• อิตถี
• อิสตรี
• อนงค์
• กัญญา
• กันยา
• กัลยา
• กานดา
• ดรุณี
• นงคราญ
• นงพะงา
• นงเยาว์
• บังอร
• พธู
• พนิดา
• ยุพา
• ยุพิน
• ยุวดี
• เยาวลักษณ์
• วนิดา
• สมร
• สุดา
• อรไท
• มารศรี

คําไวพจน์ ผู้ชาย

• บุรุษ
• ชาย
• มาณพ
• นร
• ท้าว
• ภราดร
• ภราดา
• เชษฐา
• ภาดร
• ภาดา
• ภาตระ
• อนุชา
• เรียม

คําไวพจน์ เด็ก

• กุมาร
• กุมารา
• ดรุณ
• ดรุณา
• พาล
• ศิศุ
• ทารก

คําไวพจน์ คนชรา

• ชรา
• เฒ่า
• ผู้เฒ่า
• พฤฒ
• วุฒ
• มหาลลพ

คําไวพจน์ นักบวช, ฤาษี

• ฤาษี
• ดาบส
• นักพรต
• มุนี
• โยคี
• สมณะ
• บรรพชิต
• ชี

คําไวพจน์ นักรบ

• ทหาร
• โยธิน
• พล
• นักสู้
• ทแกล้ว
• ยุทธ์
• ทหารหาญ
• พลากร
• เสนี

คําไวพจน์ เพื่อน

• มิตร
• สหาย
• เกลอ
• สุหฤท
• มิตรสหาย

คําไวพจน์ ศัตรู

• ข้าศึก
• ปรปักษ์
• ไพรี
• เวรี
• อริ
• ปัจจามิตร
• คู่แค้น

คําไวพจน์ โจร

• ตัสกร
• ทรชน
• ผู้ร้าย
• เดียรัจฉาน (ในบริบทโจร)

คําไวพจน์ ราษฎร

• พลเมือง
• ไพร่ฟ้า
• ประชาชน

คําไวพจน์ กษัตริย์ (ทั่วไป)

• ภูวไนย
• จักรี
• เจ้าไทย

คําไวพจน์ ทาส

• ข้าทาส
• บริวาร
• บ่าว

คําไวพจน์ ครอบครัว

• วงศ์วาน
• ญาติ
• เครือญาติ

กลุ่มร่างกาย (Body Parts)

คําไวพจน์ ร่างกาย

• กาย
• กายา
• วรกาย
• รูป
• ตัว
• สรีระ
• ตน
• อัตภาพ

คําไวพจน์ หัว, ศีรษะ

• ศีรษะ
• เศียร
• เกศ
• เกล้า
• อุตมังค์
• ศิระ

คําไวพจน์ ผม

• เกศา
• เกศี
• เส้นผม
• อลงกรณ์
• จุฑา

คําไวพจน์ ใบหน้า

• พักตร์
• วงพักตร์
• ดวงหน้า
• มุข
• ภักตร์

คําไวพจน์ ตา

• เนตร
• นัยนา
• นัยน์
• จักษุ
• ดวงตา
• โลจนะ
• อัมพุ
• ดวงเนตร

คําไวพจน์ หู

• กรรณ
• โสต
• โสตร
• โสตะ

คําไวพจน์ จมูก

• นาสิก
• นาสา
• ฆาน
• ฆานะ

คําไวพจน์ ปาก

• โอษฐ์
• มุข
• พจน์
• วาจา
• อ้า

คําไวพจน์ ฟัน

• ทันต์
• ทนต์
• ทัสน์
• ทนท์
• เขี้ยว

คําไวพจน์ มือ

• หัตถ์
• กร
• พาหา
• บาหา
• หัตถา
• หัสตะ

คําไวพจน์ เท้า

• บาท
• บาทา
• บาจรีย์
• ตีน
• จรณะ

คําไวพจน์ เลือด

• โลหิต
• รุจิระ
• ศก

คําไวพจน์ หน้าผาก

• นลาฏ
• อุณหิส

คําไวพจน์ คิ้ว

• ภมุ
• ภมุกา

คําไวพจน์ ริมฝีปาก

• โอษฐ์
• อธร

คําไวพจน์ ลิ้น

• ชิวหา
• รสนา

คําไวพจน์ คอ

• กัณฐ
• ศอ

คําไวพจน์ ไหล่, บ่า

• อังสา
• อংসะ

คําไวพจน์ แขน

• พาหา
• พาหุ

คําไวพจน์ อก

• อุระ
• ทรวง
• วักกะ

คําไวพจน์ หลัง

• ปฤษฎางค์
• บั้นท้าย

คําไวพจน์ เอว

• กฏิ
• บั้นเอว

คําไวพจน์ ผิว

• ตจะ
• ฉวี
• วรรณะ

คําไวพจน์ กระดูก

• อัฐิ
• กังกาฬ

คําไวพจน์ น้ำตา

• อัสสุ
• อัสสุชล
• เนตรชล

คําไวพจน์ เหงื่อ

• เสโท
• เหงื่อไคล

คําไวพจน์ หัวใจ (อวัยวะ)

• หทัย
• กมล
• มังสะ
• ปิณฑะ

คําไวพจน์ เล็บ

• นขา
• ปลายนิ้ว
• จันทร

คําไวพจน์ ขน (ร่างกาย)

• โลมา
• เกศ

คําไวพจน์ กรงเล็บ

• นขา
• จะงอย

คําไวพจน์ ปีก

• ปักษา
• ขนนก
• แพนหาง

คําไวพจน์ หาง

• ปัจฉา
• เกร็ด
• ส่วนท้าย

คําไวพจน์ เกล็ด

• ซับเกล็ด
• กาบ

คําไวพจน์ หนวด

• เครา
• หนวดเครา
• อามิส

5. หมวดวรรณคดี เทพ และความเชื่อ (Literature, Deities, and Beliefs)

คําไวพจน์ ยักษ์

• อสูร
• อสูรา
• รากษส
• แทตย์
• ทานพ
• กุมภัณฑ์
• มาร

คําไวพจน์ เทวดา, นางฟ้า

• เทพ
• เทว
• เทวัญ
• เทวินทร์
• อมร
• สุร
• นิรชรา
• ปรวาณ
• เทพธิดา
• อัปสร
• อัจฉรา
• รัมภา
• เทวี

คําไวพจน์ พระอินทร์

• อมรินทร์
• โกสีย์
• สหัสนัยน์
• วัชรินทร์
• มัฆวาน
• เพชรปาณี
• ศักระ

คําไวพจน์ พระศิวะ (อิศวร)

• อิศวร
• มเหศวร
• ศูลี
• ตรีโลจนะ
• ภูเตศวร
• ปรเมศวร
• ศังกร

คําไวพจน์ พระวิษณุ (พระนารายณ์)

• นารายณ์
• กฤษณะ
• จักรปาณี
• ไวษณพ
• ไวกูณฐ์
• มาธพ
• ธราธร

คําไวพจน์ พระพรหม

• ธาดา
• จตุรพักตร์
• นิรมาณ
• วิธาตา
• ปรเมษฐ์
• กมลาสน์

คําไวพจน์ พระพิฆเนศ

• คณปติ
• เอกทันต์
• วินายก
• คชานนท์
• วิฆเนศ
• ลัมโภทร

คําไวพจน์ พญานาค

• นาค
• นาคา
• นาคราช
• นาคินทร์
• ภุชงค์
• อุรค
• โภคี
• พันธุ์เลื้อย

คําไวพจน์ ครุฑ

• สุบรรณ
• เวนไตย
• ปักษิน
• นาคานตกะ
• ขคปติ

คําไวพจน์ สวรรค์

• สรวง
• สุราลัย
• เทวโลก
• ไตรทิพย์
• สุขาวดี
• ดาวดึงส์
• ศิวโลก
• เทวสถาน

คําไวพจน์ นรก

• อเวจี
• โลกันตร์
• นิรย
• อบายภูมิ
• แดนเปรต
• บาดาล

คําไวพจน์ ผี

• ปีศาจ
• ภูต
• อมนุษย์

คําไวพจน์ เวทมนตร์

• อาคม
• มนตรา
• คาถา

คําไวพจน์ พร

• ประทาน
• อวยพร
• ประสิทธิ์

คําไวพจน์ คำสาป

• คำแช่ง
• สาปแช่ง
• อาถรรพ์

6. หมวดสิ่งของ สถานที่ และคำกริยา (Objects, Places, and Verbs)

กลุ่มสถานที่และสิ่งก่อสร้าง (Places & Structures)

คําไวพจน์ เมือง

• นคร
• นครา
• นครินทร์
• กรุง
• บุรี
• บุรินทร์
• ธานี
• พารา
• ปุระ
• มณฑล

คําไวพจน์ บ้าน, ที่อยู่

• เรือน
• เคหะ
• อาคาร
• นิวาส
• ที่พำนัก
• อาศรม
• อาวาส
• สถาน

คําไวพจน์ วัง, ปราสาท

• วัง
• พระราชวัง
• เวียง
• ราชมณเฑียร
• ปราสาท
• พระที่นั่ง
• ตำหนัก

คําไวพจน์ สะพาน

• เสตุ
• เหมือง

คําไวพจน์ สระน้ำ

• สระ
• ตระพัง
• โบกขรณี

คําไวพจน์ วัด

• อาราม
• วิหาร
• พุทธสถาน

คําไวพจน์ ตลาด

• การค้า
• ที่ชุมนุม
• ย่าน

คําไวพจน์ โรงเรียน

• สถานศึกษา
• โรงธรรม
• ศาลาการเปรียญ

คําไวพจน์ โรงพยาบาล

• สถานพยาบาล
• สถานชีวาภิบาล
• พยาบาลสถาน

กลุ่มสิ่งของและวัตถุ (Items & Objects)

คําไวพจน์ ทองคำ

• สุวรรณ
• สุพรรณ
• กนก
• มาศ
• อุไร
• กาญจนา
• เหม
• จารุ
• ชมพูนุท

คําไวพจน์ เงิน

• หิรัญ
• รัชตะ
• กษาปณ์
• ปรัก
• บาท

คําไวพจน์ เพชร

• วัชระ
• พัชร
• วิเชียร
• มณี
• รัตน
• พชร

คําไวพจน์ อาวุธ

• ศัสตรา
• ศัสตราวุธ
• ยุทธภัณฑ์
• สรรพาวุธ

คําไวพจน์ ธนู

• ศร
• ศิลป์
• กุทัณฑ์
• ศรศิลป์

คําไวพจน์ เรือ

• นาวา
• นาวี
• เภตรา
• ตะรณี
• โพตะ
• สำเภา

คําไวพจน์ เสื้อผ้า, เครื่องนุ่งห่ม

• ภูษา
• พัสตรา
• อาภรณ์
• เครื่องทรง
• พัตร์
• วัตถาภรณ์
• เครื่องแต่งกาย

คําไวพจน์ ดาบ

• พระขรรค์
• กระบี่
• อසි

คําไวพจน์ หอก

• โตมร
• หลาว
• กนก

คําไวพจน์ โล่

• เขน
• กัปปะ
• ดั้ง

คําไวพจน์ มงกุฎ

• ศิราภรณ์
• ชฎา
• เกี้ยว
• มกุฏ

คําไวพจน์ เตียง

• บรรจถรณ์
• แท่น
• ไสยา

คําไวพจน์ รถ

• ราชรถ
• ยาน
• พาหนะ

คําไวพจน์ หนังสือ

• ตำรา
• ปกรณ์
• คัมภีร์

คําไวพจน์ จดหมาย

• อักษร
• สาส์น
• ลิขิต

คําไวพจน์ ผ้า

• พัสตร์
• ภูษา
• วัตถาภรณ์

คําไวพจน์ ธง

• ปฏาก
• ชายธวัช

คําไวพจน์ ประตู

• ทวาร
• ช่อง

คําไวพจน์ หน้าต่าง

• บัญชร
• गवाกษะ (ควัก-ษะ)

คําไวพจน์ พิษ

• ยาพิษ
• อาษ
• มรณะ

คําไวพจน์ ยา

• โอสถ
• เภสัช
• เภสัชกรรม

คําไวพจน์ อาหาร

• โภชนา
• ภัตตาหาร
• สุธา

คําไวพจน์ น้ำหอม

• คันธา
• สุคนธรส
• เครื่องหอม

คําไวพจน์ แหวน

• ธำมรงค์
• อังคุลี
• วงแหวน

คําไวพจน์ สร้อย

• มาลัย
• สังวาล
• พวงมาลัย

คําไวพจน์ กระจก

• คันฉ่อง
• ทรรศนะ
• เงา

คําไวพจน์ ตะเกียง

• ประทีป
• โคมไฟ
• ฉายา

คําไวพจน์ ระฆัง

• มโหระทึก
• กังสดาล
• มัณฑะ

คําไวพจน์ กลอง

• เภรี
• ทุรุม
• บัณเฑาะว์

คําไวพจน์ พิณ

• วีณา
• จะเข้

คําไวพจน์ เพลง

• คีตะ
• ดนตรี
• บทเพลง

คําไวพจน์ บทกวี

• ฉันท์
• กาพย์
• โคลง
• กลอน

คําไวพจน์ ตำนาน

• นิทาน
• พงศาวดาร
• เรื่องเล่า

คําไวพจน์ ประวัติศาสตร์

• พงศาวลี
• เรื่องราว

คําไวพจน์ เครื่องดนตรี

• วาทิต
• ดุริยางค์
• ดุริยภัณฑ์

คําไวพจน์ กำแพง

• เชิงเทิน
• ป้อมปราการ
• รั้ว

คําไวพจน์ บันได

• ขั้นบันได
• ศิลาอาสน์
• ปั้นลม

กลุ่มคำกริยาและคำนามธรรม (Verbs & Abstract Nouns)

คําไวพจน์ กิน

• รับประทาน
• บริโภค
• ฉัน
• เสวย
• หม่ำ
• ภุญช์

คําไวพจน์ พูด

• กล่าว
• เจรจา
• วจี
• พจนา
• จำนรรจา
• ตรัส
• ดำรัส
• แถลง
• ภาษิต
• โอษฐ์

คําไวพจน์ ทำ, สร้าง

• กระทำ
• รังสรรค์
• นิรมิต
• สร้าง
• สรรค์สร้าง
• เนรมิต
• ประกอบ

คําไวพจน์ เดิน

• จร
• จรลี
• ดำเนิน
• ยุรยาตร
• บาทจร
• ไคล
• ยาตรา

คําไวพจน์ เห็น, มอง

• ทัศนา
• ทัศน์
• แล
• ดู
• ยล
• พิศ
• เพ่ง

คําไวพจน์ คิด

• จินตนา
• ดำริ
• ตริ
• ตริตรอง
• คำนึง
• รำพึง
• ไตร่ตรอง

คําไวพจน์ นอน

• บรรทม
• ไสยา
• ไสยาสน์
• จำบรรจถรณ์
• นิทรา
• หลับ

คําไวพจน์ สงคราม

• ศึก
• รณ
• ยุทธ
• ยุทธนา
• สมร
• สมรภูมิ
• รณรงค์
• การรบ

คําไวพจน์ ร้องเพลง

• ขับขาน
• ขับร้อง
• บรรเลง

คําไวพจน์ เล่น

• ละเล่น
• พักผ่อน
• สนุก
• หยอกล้อ

คําไวพจน์ สร้างสรรค์

• ประดิษฐ์
• เนรมิต
• รังสรรค์
• ก่อเกิด

คําไวพจน์ ปกป้อง

• คุ้มครอง
• พิทักษ์
• รักษา
• ปักป้อง

คําไวพจน์ โจมตี

• รุกราน
• บุกรุก
• เข้าตี

คําไวพจน์ หนี

• หลบหนี
• เตลิด
• เผ่น
• พ่าย

คําไวพจน์ หยุด

• พัก
• ยั้ง
• ระงับ
• หยุดยั้ง

คําไวพจน์ เริ่มต้น

• ริเริ่ม
• ตั้งต้น
• บุกเบิก

คําไวพจน์ สิ้นสุด

• จบสิ้น
• ยุติ
• ขาดตอน
• อวสาน

คําไวพจน์ ให้

• มอบ
• ประทาน
• ถวาย
• แบ่งปัน

คําไวพจน์ รับ

• ได้มา
• รับมอบ
• ต้อนรับ
• ยอมรับ

คําไวพจน์ เรียน

• ศึกษา
• เล่าเรียน
• เพียร
• ร่ำเรียน

คําไวพจน์ สอน

• อบรม
• สั่งสอน
• ชี้แนะ
• ประสาทวิชา

คําไวพจน์ ช่วยเหลือ

• เกื้อกูล
• สงเคราะห์
• อุปถัมภ์
• อนุเคราะห์

คําไวพจน์ ทำลาย

• ผลาญ
• ล้างผลาญ
• บ่อนทำลาย
• พินาศ

คําไวพจน์ ซ่อน

• เร้น
• แฝง
• อำพราง
• ลับ

คําไวพจน์ เปิด

• ไข
• เผย
• แหวก
• เบิก

คําไวพจน์ ปิด

• งับ
• หุบ
• อุด
• ผนึก

7. หมวดนามธรรมและลักษณะ

คําไวพจน์ ใจ

• กมล
• หทัย
• หฤทัย
• ฤทัย
• ฤดี
• มโน
• มนัส
• ดวงแด
• หัวใจ

คําไวพจน์ ปัญญา, ความรู้

• ญาณ
• ภูมิ
• ปรีชา
• เมธา
• พิทย
• วิทยา
• วิชชา
• เชาวน์

คําไวพจน์ งาม, สวย

• โสภา
• โสภณ
• ไฉไล
• วิไล
• วิลาวัณย์
• ประไพ
• ลาวัณย์
• พะงา
• เสาวภาคย์
• บวร
• รุจิเรข
• บรรเจิด
• อำไพ

คําไวพจน์ รัก

• เสน่หา
• สิเนหา
• ปฏิพัทธ์
• พิสมัย
• เปรม
• ปรีดิ์
• อาลัย
• รักใคร่

คําไวพจน์ โกรธ

• กริ้ว
• พิโรธ
• โกธา
• ฉุนเฉียว
• ขัดเคือง

คําไวพจน์ ดีใจ

• เกษม
• ปรีดา
• เปรมปรีดิ์
• ยินดี
• โสมนัส
• ปราโมทย์
• ปิติ
• หรรษา

คําไวพจน์ ร้องไห้

• กันแสง
• โศกา
• โศกี
• พิลาป
• รำพัน
• กำสรวล
• อาดูร
• ครวญ

คําไวพจน์ ความตาย

• มรณะ
• มรณา
• วายชนม์
• อาสัญ
• ดับ
• สิ้นชีพ
• ถึงแก่กรรม
• สวรรคต (พระมหากษัตริย์)
• สิ้นพระชนม์ (เจ้านาย)
• มรณภาพ (พระภิกษุ)
• นิพพาน (พระอรหันต์)

คําไวพจน์ หัวเราะ

• สรวล
• แย้ม
• พระสรวล

คําไวพจน์ กลัว

• ภีรุ
• หวาด
• พรั่น

คําไวพจน์ อนาคต

• วันหน้า
• ภายหน้า
• กาลข้างหน้า

คําไวพจน์ อดีต

• หลัง
• เก่าก่อน
• กาลก่อน

คําไวพจน์ ปัจจุบัน

• เดี๋ยวนี้
• ขณะนี้
• เวลานี้

คําไวพจน์ ความสุข

• ปีติ
• หรรษา
• เบิกบาน

คําไวพจน์ ความทุกข์

• โศก
• โทมนัส
• ระทม

คําไวพจน์ ความรัก (ความผูกพัน)

• ไมตรี
• ผูกพัน
• เมตตา

คําไวพจน์ ความเกลียด

• ชิงชัง
• รังเกียจ
• ริษยา

คําไวพจน์ ความกล้า

• หาญ
• อาจหาญ
• แกล้วกล้า

คําไวพจน์ ความอ่อนโยน

• ละมุน
• นุ่มนวล
• สุภาพ

คําไวพจน์ ความแข็งแรง

• พละ
• กำยำ
• ทรหด

คําไวพจน์ ความรู้ (ความสามารถ)

• ภูมิปัญญา
• เชี่ยวชาญ
• ชำนาญ

คําไวพจน์ ความจริง

• สัจจะ
• สัจธรรม
• ความแท้

คําไวพจน์ ความเท็จ

• มุสา
• โกหก
• เท็จทูน

คําไวพจน์ ความงาม (นามธรรม)

• โสภา (นาม)
• สุนทรีย์
• ศิลปะ

คําไวพจน์ ความดี

• กุศล
• บุญ
• คุณธรรม

คําไวพจน์ ความชั่ว

• อกุศล
• บาป
• ทุจริต

คําไวพจน์ ความสงบ

• สันติ
• ปราศจากภัย
• เยือกเย็น

คําไวพจน์ ความวุ่นวาย

• โกลาหล
• อลหม่าน
• จลาจล

เราได้รวบรวมคำไวพจน์ครบถ้วนมากกว่า 200 หมวดหมู่ตามเป้าหมายแล้วครับ การเดินทางผ่านคลังคำศัพท์อันมหาศาลนี้แสดงให้เห็นถึงความร่ำรวยและความลึกซึ้งของภาษาไทยอย่างแท้จริง 55

ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่ารายการคำศัพท์ฉบับสมบูรณ์นี้จะเป็นเครื่องมืออันทรงพลังและเป็นประโยชน์สูงสุดสำหรับนักเรียนและคุณครูในการศึกษา ค้นคว้า และนำไปประยุกต์ใช้เพื่อสร้างสรรค์ผลงานเขียนให้มีความไพเราะและสละสลวยยิ่งขึ้นต่อไปครับ หากมีหัวข้ออื่นใดที่ต้องการให้ช่วยเหลือ สามารถแจ้งได้เสมอครับ

คำไวพจน์ ถือเป็นจำพวกหนึ่งของคำในภาษาไทยที่ทำให้ภาษาไทยมีความสละสลวยมาก พอไปประกอบกับการแต่งบทกลอนแล้วทำให้มีความลื่นไหลและคล้องจองกันแต่ยังคงความหมายที่จะสื่อสารไว้ได้อย่างถูกต้องครบถ้วน เอาไว้บทความหน้าเรามาดูคำไวพจน์และวิธีใช้ในการแต่งกลอนกัน